2002 1/2

Соћгы пђйгамбђр

Сњзебез ислам диненђ нигез салучы Мљхђммђт пђйгамбђр турында. Бу мљбарђк исем Салђллаџњ Галђйџи Вђсђллђм (С. Г. В.) диелђ, ягъни "Аћа Алланыћ изге телђклђре џђм сђламнђре ирешсен" дигђн сњз була. 1917 елгы революциягђ кадђр ђлеге шђхескђ багышланган хезмђтлђр бездђ дђ књп басылган.

Мљхђммђтнећ тђрќемђи хђле белђн кызыксынучылар хђзер бик књп. Кем соћ ул Мљхђммђт? Ул — Алла илчесе, пђйгамбђр дип ќавап бирњ чиклђнњ булыр иде. Сњзне читтђнрђк башлыйк.

Мђккђ њзђнендђ борын-борыннан тљрле гарђп кабилђлђре яшђгђн. Безнећ эраныћ 200 еллары тирђсендђ Корђеш кушаматлы Фђџер исемле берђњ зур гына бер кабилђ башлыгы була. Шул чордан башлап ђлеге Кљрђеш кабилђсе кљчђеп китђ. Бигрђк тђ Кусай бине Киляб заманында Кђгъбђ белђн идарђ итњ шушы кабилђгђ књчђ. Кусай њз ыруы кешелђрен ђлеге Кђгъбђ тирђсенђ тљплђнергђ ризалаштыра, џђм шулай итеп, Мђккђ шђџђренђ нигез сала. Topa-бара башка кабилђ кешелђре дђ ђлеге шђџђр тирђсенђ књчеп утыралар. Кусайныћ дњрт улы була, туларныћ Габделмђннаф дигђне Мљхђммђтнећ турыдан-туры ерак бабасы. Габделмђннафныћ да дњрт улы була. Шулардай берсе — Џашим, булачак пђйгамбђрнећ бабасы. Џашимныћ улы Шђйбадан Мљхђммђтнећ атасы Габдулла туа. Шђйба тарихта Габделмоталлиб исеме белђн мђгълњм. Аны атасы белђн бертуган абыйсы Моталлиб уллыкка ала џђм аныћ исеме Габделмоталлиб (Моталлиб колы) дип њзгђртелђ. Ул Мђккђдђ су белђн идарђ итђ џђм салымнар ќыючы да була. Шућа књрђ Габделмоталлиб халык алдында дђрђќђле џђм абруйлы кеше була. Књпсанлы ир балалары белђн мактанучы кабилђдђшлђре алдында аны бер нђрсђ борчый — аныћ бер генђ улы була.

Бервакыт Габделмоталлиб ђгђр дђ Тђћре аћа 10 ир бала бирсђ, шуларныћ берсен Кђгъбђ алдында корбанга чалачакмын дип ант итђ. Шуннан соћ, ягъни 528-569 еллар арасында аныћ гаилђсе 12 малайга џђм алты кызга арта. Анты хакында балаларына ђйткђч, балаларыныћ џђркайсы корбан булырга ризалыгын белдерђ. Жирђбђ Габдулла исемлесенђ чыга. Ђмма корђешлелђр корбан чалам дигђндђ генђ Габделмоталлибка књрђзђчегђ барырга кићђш итђлђр. Ул заманда кеше њтергђн љчен 10 дљя књлђмендђ дият (штраф) тњли торган булганнар. Књрђзђче бер сынныћ бер ягына Габдулланы, икенче ягына тљшсђ, тагын баштагыча кабатларга куша. Габделмотталиб нђкъ шулай эшли, њзенећ антын ул йљз дљя бђрабђренђ кире ала, чљнки жирђбђ ун мђртђбђ Габдулла ягына тљшђ. Бу хђлдђн соћ Габделмоталлиб Габдулланы шулай ук Габделмђннаф нђселеннђн булган Ваџџаб Ђминђгђ љйлђндерђ. Шушы никахтан Мљхђммђт дљньяга килђ. Мљхђммђт, беренче нђњбђттђ, тарихи шђхес. Ђмма аныћ биографиясе легендалар, риваятьлђр белђн дђ уратылган. Безгђ аныћ туган елы да тђгаен генђ билгеле тњгел. Аныћ кайсы айда, кайсы кљндђ тууын да тљгђл ђйтеп булмый. Заманында халык арасында кић таралган "Гасры сђгадђт" дигђн китапта Мљхђммђтнећ фил елы рђбигыль — ђњвђл аеныћ 9 кљнендђ (571 елныћ 20 нче апрелендђ) дљньяга килње ђйтелђ. Бу мђсьђлђне ќентеклђп љйрђнњче Коссан де Персеваль аны 570 елныћ 20 августында туган дигђн нђтиќђгђ килђ. Вера Панова џђм Юрий Бахтин ђ бљек фарсы хакиме гарђп атлары џђм дљялђренећ бљтен Иран ќиренђ кереп тулуы турында тљш књргђн. Тљш дигђннђн, ђнисе Ђминђ дђ авырлы чагында њзенећ корсагыннан сђер нур таралып, бљтен ќир йљзен балкытуын тљшендђ књргђн булган. Бабасы Габделмоталлиб "Кђгъбђтулла" ("Алла йорты" — Кђгъбђ) янында: "Барча галђмгђ рђхмђте булган бала туды" дигђн тавыш ишеткђн, ул оныгыныћ сљннђтле тууын књргђн. Мљхђммђт алтынчы аенда тђпи йљри башлаган, 9 ай тулганда ачык итеп сљйлђшкђн. Ул чакларда Мђккђ халкы авылда балалар таза, њткен зиџенле булып њсђ дип балаларын сабый чактан тђрбиягђ авылга бирђ торган булганнар. Мљхђммђтне Бђнњ Сђгыд кабилђсеннђн Хђлимђ исемле хатын алып китђ. Сљт анасы янында да аныћ белђн сђер вакыйгалар була, мђсђлђн, адђм сурђтендђ ике фђрештђ килеп, Мљхђммђтнећ књкрђген ярып, йљрђген бозып каннан тазарталар џђм аћа нур тутыралар...

Ќыеп кына ђйткђндђ, Мљхђммђтнећ тормышы могќизаларга бай. Менђ алар-ныћ кайберлђре:

"Мљхђммђтнећ тормышы" дигђн китапларында да гарђп тарихчыларыныћ мђгълњматларына таянып, шушы датаны књрсђтђлђр, яки 570 елныћ 29 сентябре дип билгелилђр.

Мљхђммђтнећ сабый чаклары џђм яшьлеге хакында да тарихи хђбђрлђр юк. Гомумђн, аныћ тормышыныћ бу дђвере табышмак булып кала.

Гарђплђр Мљхђммђтнећ сабый чакларын могќизалы, табигый булмаган хђллђр белђн бизђп бетергђннђр, аћа кагылышлы бик књп гаќђеп риваятьлђр џђм хикђялђр ќыйганнар.

Ђйтик, ул дљньяга туар алдыннан бљтен ќир дулкынланган. Ктезифонда Хљсрђњ патшаныћ мђџабђт сарае тетрђп куйган џђм аныћ 14 манарасы ќимерелгђн. Сихерчелђр никадђр генђ сакларга тырышсалар да, утка табынучыларныћ изге учагы сњнгђн. Сава књле бљтенлђй кибеп беткђн,

  • бервакыт ул кешелђрнећ књз алдында Айны урталайга ярган;
  • Хак Тђгалђ аныћ њтенече буенча Кояшны њз юлында туктатып торган;
  • ул кем белђн генђ янђшђ атласа да, њзенећ юлдашыннан бер башка биегрђк књренгђн;
  • аныћ йљзеннђн шундый нур балкып торган ки, бармакларын йљзенђ китергђч, алар шул нурдан факел кебек яктырып књренгђннђр;
  • ташлар, агачлар, њлђннђр еш кына" аны сђламлђгђннђр, аныћ алдында иелђ торган булганнар;
  • кыр хайваннары, бњрелђр, кђлтђлђр аныћ белђн сљйлђшкђннђр; бервакыт хђтта тулысынча кыздырылган сарык бђрђне дђ аћа берничђ сњз каткан;
  • ул ќен-пђрилђр љстеннђн хуќа бул ган. Алар Мљхђммђттђн куркып торганнар
  • - џђм аныћ гаќђеп сђлђтен танырга мђќбњр булганнар;
  • ул сукырларны књзле иткђн, авыруларны савыктырган, хђтта њлгђннђрне терелткђн;
  • бервакыт љйлђ вакытында, Гали гаилђсе ачлыктан ќђфа чиккђн чакта, аныћ кушуы буенча алар алдына љсте ризык-нигъмђт белђн тулы љстђл ићгђн...

Мљхђммђт ятим њсђ. Ђтисе Габдулла Габделмоталлиб улы Сњриягђ сђфђрендђ њлђ, ул улын књрми дђ кала. Булачак пђйгамбђргђ алты яшь тулганда ђнисе Ђминђ дђ дљнья куя. Мљхђммђт бабасы тђрбиясендђ кала. Ул њлгђннђн соћ ђтисе белђн бертуган абыйсы Ђбу Талиб карамагында яши.

Христианнарныћ џђм яџњдлђрнећ Тђњрат, Инќил, Зђбур кебек изге китапларыннан укып ќиргђ бер пђйгамбђр килђсен кљткђн кешелђр Мљхђммђттђ пђйгамбђр сыйфатлары џђм билгелђре књрђлђр. Хђтта аныћ аркасындагы књгђрчен књкђеннђн кечерђк миће булуны да, болытларныћ, кояшныћ йљрешен, агач ботакларыныћ селкенњен дђ, ђнђ шућа ишарђлилђр. Моны беренчел ђрдђн булып Бђџира дигђн христиан монахы Ђбњ Талибка ђйтђ. Шул миће булганы љчен Мљхђммђтне "Хљтме нљбњњђт", "Мљџре нљбњњђт" дип тђ йљрткђннђр, ягъни "пђйгамбђрлђр мљџере" дип тђ атаганнар. Кђрван белђн Сњриягђ барган вакытта ниндидер ике фђрештђнећ Мљхђммђтне кояш сугуыннан канатлары белђн књлђгђлђп торулары турында да сљйлилђр. Мљхђммђт њзе дђ књплђгђн пот-сыннарны љнђми, бер генђ тђћре булырга тиешлеге турында кљннђн-кљн тирђнрђк уйлана. Йокысыз тљннђрен ул Мђккђ шђџђре янындагы Хира тавында њткђрђ. Аћа шушы таулар арасыннан Ходай тавыш бирер кебек тоела. Шушында ул бик књп мђртђбђлђр "раст тљш" књрђ, Мљхђммђт њзенећ пђйгамбђрлегенђ ышана башлый. Моћа кайбер сђбђплђр дђ була. Шулай бервакыт хатыны Хђдичђ тљнлђ њз янында Мљхђммђтнећ юклыгын књрђ, хезмђтчелђренђ аны эзлђргђ куша. Ђмма Мљхђммђт њзе кайтып керђ џђм аћа болай дип сљйли: "Мин бик каты йокыга киткђнмен џђм мића тљшемдђ бер фђрештђ килде: аныћ кулында язулы ефђк тукыма иде, ул аны минем алга ќђеп салды да: "Укы!" — диде. Мин аннан: "Мин укый белњчелђрдђн тњгел", — дидем. Шуннан соћ ђлеге материя белђн ул мине тљреп алды да: "Укы! (гарђпчђ "Икъра!") — дип кабатлады. Мин яћадан: "Мин укый белњчелђрдђн тњгел" — дип ђйттем, џђм ул ќавап бирде: "Укы! Кешене оешкан каннан яраткан Раббећ исеменђ багышлап укы! Язарга љйрђткђн, кешене ул белмђгђн нђрсђгђ љйрђткђн синећ Раббећ гаять кђрим заттыр"...

Фђрештђ артыннан мин шул сњзлђрне кабатлап бардым. Ул миннђн ераклаша башлады. Шул чакта уянып киттем дђ тау башына мендем. Шунда мин югарыдан: "Ђй, Мљхђммђт, син — Алла илчесе, мин — Ќђбраил!" — дигђн тавыш ишеттем. Књземне књтђреп карасам, књздђн югала барган фђрештђне књрдем џђм аћа текђлгђн килеш хђрђкђтсез басып тордым".

Бу хђл 610 елныћ декабрендђ, яки 611 елныћ гыйнварында була. Бу чакта инде Мљхђммђткђ кырык яшь тулып килгђн. Кырык дигђннђн, бу сан гарђплђрнећ яраткан саны. Риваятьлђрдђ ул књп кулланыла. Ђйтик, Хђдичђ дђ бит Мљхђммђткђ кырык яшендђ кияњгђ чыга.

Шулай итеп, беренче вђхи Мљхђммђткђ кырык яшендђ ићђ. Ул ђнђ шул: "Укы!" дигђн сњздђн башлана. Гарђпчђ "Икъра!" була. Бу сњзнећ тамыры "Кр". Ул "сљйлђргђ", "укырга" дигђн мђгънђлђргђ ия. Шул сњздђн "Коръђн" сњзе ясалган. Бу сњз њзе сњриялелђрнећ "кейра-на" ("Уку") дигђненнђн килђ. Димђк "Уку" дигђн сњз тулаем Коръђннећ њзенђ дђ, аныћ аерым љлешлђренђ дђ кагыла.

Шушы кљннђн башлап Мљхђммђт дингђ љнди башлый. Љч ел дђвамында бу эш яшерен тљстђ генђ бара. Ќђбраил дђ љч ел буена књренми џђм вђхи индерми. Дњртенче елны гына Мљхђммђткђ яћадан вђхи ићђ башлый. Ул ачыктан-ачык дингђ љндђњгђ књчђ. Башта хатыны, асрауга алган улы, якыннары иманга килђ.

"Ата-баба диненнђн чыкмыйбыз, потларыбызны ташламыйбыз. Мљхђммђт динебезне мђсхђрђ итђ", — диючелђр књп була. "Ата-баба юлыннан тайпылмыйбыз, аларга яраган безгђ ярый", — дилђр алар. Мђккђ халкы Мљхђммђткђ "ќен зђхмђте" сугылган, мђќнњн ул дип сљйли башлый, аныћ сњзлђренђ ышанмыйлар. Бу хакта Коръђн аятьлђрендђ дђ ачык, ђйтелгђн.

Сњз дђ юк, Мљхђммђт Коръђнне њзенећ иќаты дип игълан итсђ, ул кешелђр књћелен болай нык били алмас, болай кић таралырга аћа юл да ачылмаган булыр иде. Бик књплђр Мљхђммђтне башта гаеплђп чыгалар, янђсђ ул њз сњзлђрен џђм фикерлђрен илаџи вђхи дип ђйтђ дилђр, хђтта аны ќђза белђн куркыталар, Мђккђдђ аны бигрђк тђ мыскыллыйлар, эзђрлеклилђр, аннан кљлђлђр. Бер тљркем кешелђр Мљхђммђткђ Мђккђне ташлап Ясрибкђ књчђргђ тђкъдим итђлђр. Бу инде ђлеге кешелђрнећ Мљхђммђтне Алла илчесе буларак танулары була. Бер тљркем кешелђр Мљхђммђткђ Мђккђне ташлап Ясрибкђ књчђргђ тђкъдим итђлђр. Бу инде ђлеге кешелђрнећ Мљхђммђтне Алла илчесе буларак танулары була. Бер фикергђ килгђнче ике елга якын вакыт њтђ. Ниџаять, ул Мђккђдђн књчеп китђргђ карар кыла, џђм 622 елныћ 26 июлендђ Ясрибкђ књчђ.

Ясриб шђџђре дђ Мђдинђ (тулысы белђн "Мђдинђтен-Нђби") ("Пђйгамбђр шђџђре") дип атала башлый.

Књчеп килгђч тђ Мљхђммђт њзенећ дљясе барып туктаган урыннан (ике ятим малайдан) ќир сатып ала, анда гыйбадђт кылу урыны кора, аныћ янына ике хатыны љчен дђ кечкенђ генђ љй сала. Ул чакта (Мљхђммђт њлгђннђн соћ гарђплђр тормышында зур сђяси роль уйнаган) хатыны Гайшђгђ нибары 9-10 яшь була. Мђдинђдђ Мљхђммђт яћа дин башлыгы буларак њзен тагын да таныта џђм књренекле пђйгамбђр булып 630 елда Мђккђгђ яћадан ђйлђнеп кайта.

Мљхђммђт тарафдарлары ђкренлђп џаман арта бара. Моныћ гади генђ сђбђплђре бар. Мљхђммђт Алла сњзлђрен њзенђ хас мђкам белђн яттан укыган. Шућа књрђ халыкка йогынты ясау кљченђ ия булганнар алар.

Мљхђммђтнећ тарих мђйданына чыгуы халыкта тђћрене яћача аћлауга китерђ џђм ул њз тарафдарларын тыгыз туплауга ярдђм итђ. Илаџи кљчне Мљхђммђт замандашларына шулай тђкъдим итђ ки, нђтиќђдђ гарђплђрнећ дљньякњлђм шљџрђте арта. Ни дисђћ дђ, пђйгамбђр Алла исеменнђн дђ, гарђплђр исеменнђн дђ сљйли ич. Коръђн аятьлђренећ берсеннђн књренгђнчђ, Алла Мљхђммђткђ менђ болай ђйтергђ куша: "Ђйт, чыннан да минем гыйбадђтем џђм минем тђкъвалыгым, тормышым (яшђвем) џђм њлемем — Аллада, галђмнђр Раббе-сендђ, аныћ шђриге юк. Бу мића кушылды џђм мин аћа бирелгђннђрдђн беренчесе"

("Ђнгам") ("Хайваннар") сњрђсе, 163 аять). Мљхђммђт џђм аныћ иярченнђре Коръђн идеялђрен яћа дин идеялђре итеп тњгел, ђ бђлки гарђплђрнећ мифик борынгы атасы булган Ибраџим диненђ кайту итеп халыкка ќиткерђлђр, алар њзлђрен бозылган иманны яћадан торгызучылар сыйфатында књрсђтђлђр. Бљтен пропаганданыћ рухи књтђренкелеге ђнђ шул Ибраџим дине буенча яшђгђн элекке гарђплђрне идеаль тормыш рђвешенђ кайтарудан гыйбарђт була.

"Искегђ, садђгђ" кайту идеясе ул чорда гаять актив љндђњ кљченђ ия була, халыкны ќанландырып ќибђрђ. Бу вакытта гарђп кабилђлђре Иран, Рум иле (Византия), Хђбђшстан џђм башка кљчле дђњлђтлђрнећ басып алу сугышларыныћ корбаны булып торганнар. Мондый шартларда гарђплђрнећ милли аћы уяна, таркау кабилђлђрнећ бергђлеккђ омтылышы кљчђя. Тагын шунысын да ђйтергђ кирђк, яћа диннећ идеялђрендђ шђџђрлђрдђге тњбђн катламнарныћ ачлык-ялангачлыгына каршы ризасызлык сизелгђн, аларда ярлыларныћ социаль гаделлек, ќђфа чигњлђрдђн азат булу, гарђплђрдђ, имеш, мифик Ибраџим џђм Исмђгыйль заманнарында булган гармоник мљнђсђбђтлђргђ кайту џђм Алла алдында бљтен кешелђрнећ тигезлеге сурђтлђнгђн. Ислам ирешкђн ућышларны љлешчђ менђ шулар белђн дђ аћлатырга мљмкин. Бераллалык культына нигез салучы, Кђгъбђ мђчетен тљзњче џђм гарђплђрдђ зур хљрмђткђ ия булган Ибраџимга Мљхђммђт њзенећ пђйгамбђрлек миссиясендђ џђм яћа динне таратуда нык таяна. Мљхђммђтнећ пђйгамбђрлек роле Алланыћ берлеген тану белђн бергђ Коръђннећ њзђк идеясе булудан гайре шђџадђнећ икенче яртысы булуында да. Шђџадђ — ислам динендђге биш багананыћ беренчесен тђшкил итђ.

"Лђ Илаџа илла-ллаџе, Мљхђммђд рђсњлуллаџе". Шаџитлар барында шушы сњзлђрне ђйтњче ислам тарафдары булып исђплђнђ. Чит диндђгелђр исламга књчђселђре килсђ, казый мђхкђмђсенђ килеп мљселман шаџитлар алдында шул шђџадђ-не ђйтергђ тиеш.

Мљхђммђт — Алланыћ илчесе. Ул Алла белђн кешелђр арасында арадашлык итђ. Аныћ миссиясе тђћре тарафыннан бирелгђн, авторитеты Алла тарафыннан ныгытыла. Коръђндђ Мљхђммђт исеме дњрт тапкыр язылган, бишенчесендђ ул Ђхмђт формасында бирелгђн. Димђк, Мљхђммђт ќирдђге эшлђр белђн гади шђех, ыру башлыгы булып тњгел, ђ бђлки Алланыћ илчесе булып идарђ итђ. Коръђннећ бер сњрђсенђ "Мљхђммђт" исеме бирелгђн. "Мљхђммђт... бары тик Алланыћ илчеседер џђм пђйгамбђрлђрнећ мљџередер", — диелђ "Ђхзаб" сњрђсенећ 40 нчы аятендђ. "Ђйт: мића аныћ алдында иманны чистартып Аллага табынырга кушылган џђм мића беренче мљселман булырга кушылган", — дип ђйтелђ "Зљмђр" сњрђсенећ 11-12 аятьлђрендђ.

Коръђндђ теге дљнья џђр мљселман љчен бу дљньяныћ дђвамы булып тора. Оќмахка џђркем керђ ала. Лђкин аныћ љчен тњзем булырга, Аллага буйсынырга, Мљхђммђтне Алланыћ илчесе итеп танырга кирђк. Мљхђммђт њзе исђн чакта ук ислам дине шактый нык тамыр ќђя. "Хак дин" љчен књп кенђ сугышлар була. Мљхђммђткђ гомеренећ соћгы кљннђренђ кадђр Коръђн аятьлђре џђм сњрђлђре ићђ. Ић мљџиме — ислам тђгълиматы формалаша. Дљньяда ић яшь дин тарих мђйданына чыга. "Бњген сезнећ љчен динегезне тљгђллђдем, сезгђ мђрхђмђтемне тђмам иттем, сезгђ исламны дин итеп канђгать булдым", — ди Мљхђммђт њлђр алдыннан.

Мљхђммђт 632 елныћ 8 июнендђ Мђдинђдђ вафат була. Аныћ кабере љстенђ соћыннан мђчет коралар џђм ул мљселманнар љчен ић изге урыннарныћ берсенђ ђверелђ. Аннан мљселманнарга Алла китабы — Коръђн кала. Мљхђммђтнећ тышкы кыяфђте турында тарихчы џђм дин галиме Та-бђринећI (310/923 елда вафат) "Гомуми тарих" дигђн китабында менђ мондый сњзлђр бар: "Пђйгамбђрнећ тышкы кыяфђте нинди иде дип Галидђн сорагач, ул болай дип ђйткђн: ул уртача буйлы иде — озын да тњгел, тђбђнђк тђ тњгел. Алсуланып торган ак йљзле, кара књзле, ялтырап торган бик матур куе чђчле иде. Бите сакал белђн ђйлђндереп алынган. Чђчлђре озын џђм ићнђренђ тљшеп тора... Йљреше шундый гайрђтле књренђ ки, ђйтерсећ ул адым саен ќирдђн аерыла џђм шул ук вакытта аныћ хђрђкђте шундый ќићел, гњя ул ќиргђ тими дђ кебек. Аныћ йљрешендђ бу дљньяныћ кљчле адђмнђренђ хас булган горурлык юк. Ђйбђтлеге йљзенђ чыккан, аннан књзне ала алмыйсыћ. Ачлар аћа књз салу белђн њк ашау турында оныталар. Азап-ќђфа чиккђн кешелђр аныћ янында, аныћ йомшак сыйфатларыннан џђм сњзлђреннђн ислђре китеп, бђлалђрен оныталар... Аныћ борыны туры, тешлђре сирђк иде. Кайвакытта чђчлђре тљшеп торганга ул аларны ике яки дњрт бђйлђмгђ тљйнђп куя иде. 63 яшенђ ќиткђндђ дђ аныћ ак чђчлђре бљтенлђй булмады диярлек".

Гарђп иллђрендђ Мљхђммђт пђйгамбђр шђќђрђсе кић таралган. Бу шђќђрђ шул гарђп хђрефлђре белђн язылганча џђм татарчалаштырмыйча китапта тђкъдим ителђ. Коръђнне укый алган џђркем бу шђќђрђне ќићел укый ала. Шулай да тљп кђњсђдђге исемнђрне Мљхђммђттђн башлап ахыргача татарчалаштырып бирђбез. Менђ ул исемлек: Мљхђммђт бине Габдулла бине Габделмоталлиб бине Џашим бине Габделмђннаф бине Кусай бине Киляб бине Мљррђт бине Кђгъб бине Луэйи бине Галиб бине Фђџер бине Мђлик бине Нђзр бине Кинанђт бине Хљзђймђт бине Мљдрикђт бине Ильяс бине Мљзђр бине Низар бине Мђгђддђ бине Гаднан.

Љстђп берничђ сњз: Анасы: Ђминђ бинте Ваџџаб бине Габделмђннаф бине Зљџрђт бине Киляб.

Килябта Мљхђммђтнећ ата-анасыныћ нђсел-нђсђплђре бергђ кушыла.

"Гасры сђгадђт" китабы, 4 бит.

 I. Табђри - тулы исеме Табђри Ђбњ Ќђгъфђр Мљхђммђт ибне Ќђрир. 838 яки 839елда туган.

 Дамир Гарифуллин,
туган якны љйрђнњче